Polscy architekci w Odessie

"Ziemia Krzeszowicka" » Polscy architekci w Odessie

Władysław Dąbrowski
Uznanym mistrzem formy i kompozycji był Władysław Dąbrowski. Urodził się w 1854 roku w kowieńskiej guberni (obecnie na terytorium Litwy) w rodzinie architekta. Wykształcenie zdobył w Sankt-Petersburskiej Akademii Sztuk Pięknych. Następnie był skierowany do Chersonia, gdzie pełnił obowiązki młodszego architekta. Pod jego kierownictwem zbudowano w mieście teatr, sąd okręgowy, a w Mikołajewie, Żytomierzu i Fastowie Dąbrowski zaprojektował katedry rzymsko-katolickie.
Do Odessy przybył w 1890 roku już jako słynny architekt. Przełomowy w karierze Dąbrowskiego był rok 1900, kiedy urząd miasta skierował go na zagraniczną delegację w celu nabycia doświadczenia w budowie szpitali. Po powrocie rozpoczyna pracę nad swoim głównym dziełem – korpusami głównego szpitala Odessy na Słobodce. W stworzonych przez niego korpusach jeszcze obecnie leczą się tysiące chorych, a do 1980 roku był tu szpital obwodowy.
Kompleks szpitala miejskiego znajdował się daleko od centrum miasta i był oddzielony strefą sanitarną. Na dużym terenie – około 60 ha – wzniesiono pojedyncze pawilony oddziału. Przewidziano również autonomiczny system komunikacji i własną kotłownię. Rozbudowa kompleksu trwała do 1904 roku.


ul. Akademika Worobjowa (Szpital nr 11)

ul. Akademika Worobjowa (Szpital nr 11)


Oprócz tego, według projektu Dąbrowskiego na Słobodce został zbudowany unikalny pod względem wyposażenia technicznego budynek prosektorium i szpitalnej kostnicy z kaplicą dla różnych religii. Budowa ta nie ustępowała najlepszym europejskim wzorom tego okresu.

Wśród znanych budowli publicznych, do stworzenia których przyczynił się Dąbrowski, warto wskazać budynek poczty miejskiej na ul. Sadowej 10 (1894-1898). I moskiewski architekt Włodimierz Harłamow kierował pracami projektowymi i budowlanymi.


ul. Sadowa, 10 (Poczta miejska)

ul. Sadowa 10 (Poczta miejska)


ul. Sadowa, 10 (Poczta miejska)

ul. Sadowa 10 (Poczta miejska)


Budynków mieszkalnych, stworzonych według projektów Dąbrowskiego w Odessie, jest niewiele. Ale niektóre z nich są bardzo oryginalne, jak na przykład dom na wynajem Worgaft na rogu ulicy Kowalskiej i Uspieńskiej.
Zbudowany w 1903 roku stał się jednym z pierwszych w Odessie budynków w stylu modernizmu. W formach obiektów czuje się wpływ architektury Starożytnego Egiptu, a wejście do sklepu, znajdujące się w centralnej sekcji budynku, upiększa wspaniały roślinny ornament à la Alfons Mucha.


ul. Uspieńska 72

ul. Uspieńska 72

 

Wilhelm Kabiolski
Mniej znanym, ale bardzo płodnym architektem stał się Wilhelm Kabiolski. Niestety, ani dokładny okres jego życia, ani miejsce urodzenia nie są znane. Do Odessy przybył w 1885 roku z Mikołajewa, a opuścił ją w 1914 roku, emigrując do Ameryki. W ciągu tych 29 lat W. Kabiolski stworzył dziesiątki typowych, ale kolorystycznych kompleksów mieszkalnych, nie mówiąc o przybudówkach i podwórkowych skrzydłach.
W ukształtowaniu fasad wyczuwa się autorski styl mistrza, który orientował się na dekoracyjne elementy późnego włoskiego renesansu i południowo-niemieckiego baroku, jak również na przykłady północno-europejskiego renesansu. Do najpiękniejszych dzieł architekta można zaliczyć bogatą wyszukanymi dekoracjami willę Pommer na moście Sabaniewskim, jak również dom pod wynajem O. Zdanowej na placu Katarzyny 6. Obie budowle istotnie wpłynęły na obraz architektury reprezentacyjnej części Odessy.


ul. Most Sabaniewski 3 (willa Pommer)

ul. Most Sabaniewski 3 (willa Pommer)


ul. Płac Katarzyny, 6 (dom pod wynajem O. Zdanowej)

ul. Płac Katarzyny 6 (dom pod wynajem O. Zdanowej)


W późniejszym etapie swojej twórczości w drugiej dekadzie XX w., W. Kabiolski dokonał przejścia od bogactwa form do subtelnego lakonicznego modernizmu. W szczególności wyrażało się to w kształcie fasady Widińskiego gimnazjum na ulicy Konnej 46 (obecnie szkoła №50). W. Kabiolski zasłynął również jako mistrz wnętrz.


ul. Konna 46

ul. Konna 46


Należy zaznaczyć, że niska zabudowa twórcy weszła do rejestru architektonicznego dziedzictwa Odessy prawnie chronionego.