Polscy architekci w Odessie

"Ziemia Krzeszowicka" » Polscy architekci w Odessie

Lew Włodek

Niezwykłe ciekawym i specyficznym architektem był Lew Włodek. Jego oryginalność i twórcze poszukiwania znalazły odzwierciedlenie w dziesiątkach mieszkalnych i publicznych obiektów, zbudowanych na przełomie wieków XIX i XX.
Lew Lwowicz urodził się w 1842 roku w Żytomierzu – największym centrum polskiej diaspory w rosyjskiej części Ukrainy. Zawodowe wykształcenie zdobył w Sankt-Petersburskim Technikum Budowlanym. W ten sposób w odróżnieniu od większości architektów tego okresu L. Włodek był nie tylko twórcą, ale i inżynierem, znawcą materiałów i technik konstrukcyjnych.
Od 1867 do 1871 roku L. Włodek zajmował stanowisko inżyniera w Zarządzie głównego inżyniera noworosyjskich portów komercyjnych. Oprócz tego, kierował produkcją i testowaniem materiałów w fabrykach betonu tego resortu. Zdobyte doświadczenie było wykorzystane przy budowie fundamentów legendarnych hoteli «Pasaż» i «Wielki Moskiewski», jak również rzymsko-katolickiej katedry.
Swoją karierę architekt L. Włodek rozpoczął w 1871 roku. Początkowo chce się sprawdzić w sferze mało dotychczas znanej – architekturze przemysłowej. Według projektu L. Włodka zbudowano kilka niedużych fabryk i zakładów w okolicach Odessy. Po raz pierwszy wykorzystuje technikę, która z czasem przyniosła mu sławę – dekoracyjne układanie fasady z czerwonej cegły. Dla miasta, zbudowanego z taniego i dlatego słabej jakości materiału (skała wapienna z muszelek), było nowatorskim. Cegła dawała wysoką wytrzymałość budowli i chociaż była kosztowna, pozwalała zaoszczędzić na tynkach i wykładzinach, dając fasadzie artystyczny wygląd, skonstruowany na gzymsach, niszach, światłach i cieniach.
W rezultacie L. Włodek został głównym «ceglanym» mistrzem Odessy. Z jego wybitnych dzieł można wyróżnić interesujące budynki na wynajem na ul. Nowosielskiego 79 (należące do architekta) i ul. Marazlijewskiej 54.


ul. Marazlijewska 54

ul. Marazlijewska 54


ul. Marazlijewska 54

ul. Marazlijewska 54


ul. Nowosielskiego 79

ul. Nowosielskiego 79
 

Równocześnie, L. Włodek był wspaniałym stylistą, który wyrzekł się szablonowych form i wprowadził elementy mało znanych w historii architektury kierunków. Oprócz tego, na manierę lombardzkiego renesansu zbudowano szkolę żeglugi handlowej na ul. Kanatnej, 8. Renesansowe w duchu podwórko w domu Sczerbakowa na ul. Nierzyńskiej, 30 jest jednym z najpiękniejszych w starej Odessie.


ul. Nierzyńska, 30 (dom Sczerbakowa)

ul. Nierzyńska 30 (dom Sczerbakowa)


ul. Nierzyńska, 30 (dom Sczerbakowa)

ul. Nierzyńska 30 (dom Sczerbakowa)


Jednym z najbardziej znanych projektów L. Włodka stał się hotel «Pasaż» na rogu Deribasowskiej i Preobrażeńskiej. Wyszukana wspaniała budowla zadziwia perfekcyjnym wykonaniem szklanego dachu, niezwykłą dekoracją (rzeźbiarz – S. Milman) i cudownymi mozaikowymi kloszami.


ul. Preobrażeńska 34 (hotel «Pasaż»)

ul. Preobrażeńska 34 (hotel «Pasaż»)


ul. Preobrażeńska, 34 (hotel «Pasaż»)

ul. Preobrażeńska 34 (hotel «Pasaż»)


Z przyjściem mody na modernizm L. Włodek znowu pokazał się jako nowator, preferując szkołę malarstwa z pięknymi elementami roślinnymi, żeńskimi maszkarami i z mistycyzmem. Należy stwierdzić, że publiczna architektura Odessy ciągłe trzymała się surowego racjonalnego modernizmu. W efekcie przy różnorodności form architektura odeska na początku XX wieku znacznie ustępuje kijowskiej, charkowskiej, połtawskiej i żytomierskiej. Ze względu na dorobek Włodka – budynek hotelu «Wielki Moskiewski» na ul. Deribasowskiej 29 okazał się udanym i oryginalnym, obecnie przeprowadza się jego rekonstrukcję – dokonano zmian w planach, uzupełniono o nowe pomieszczenia dla systemów inżynierskich.


ul. Deribasowska, 29 (hotel «Wielki Moskiewski»)

ul. Deribasowska 29 (hotel «Wielki Moskiewski»)


ul. Deribasowska, 29 (hotel «Wielki Moskiewski»)

ul. Deribasowska 29 (hotel «Wielki Moskiewski»)


Reasumując, twórczość L. Włodka zajmuje szczególne miejsce w historii architektury Odessy nie tylko ze względu na ilość zaprojektowanych budynków, ale również dzięki ich oryginalności i stosowaniu nowatorskich metod.